Chế Độ Ăn Cho Bệnh Loét Dạ Dày – Tá Tràng

Chế Độ Ăn Cho Bệnh Loét
Dạ Dày – Tá Tràng
Hướng dẫn dinh dưỡng dành cho bệnh nhân viêm loét dạ dày – tá tràng theo
tài liệu y khoa Việt Nam.

Đại Cương Về Dạ Dày
Dạ dày có vai trò quan trọng trong dinh dưỡng như: trữ thức ăn để tiêu hoá dần, tiết
dịch tiêu hoá, nghiền thức ăn đưa xuống tá tràng tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu hoá
và hấp thu thức ăn ở ruột non.
Dạ dày ở người bình thường có thể chứa được vài kilogam thức ăn và nước. Tại đây
thức ăn được nhào trộn với dịch vị, một số chất trong thức ăn bước đầu được phân
giải.
Nguyên Tắc Dinh Dưỡng Cơ Bản
Muốn hấp thu thức ăn có hiệu quả, giảm bớt phần thức ăn bị đẩy lãng phí qua phân thì cần:
1
Nấu chín, nhừ
Nấu thức ăn chín, nhừ, không ăn các thức ăn còn sống như
thịt sống, gỏi cá...
2
Ăn chậm, nhai kỹ
Ăn chậm, nhai kỹ để hỗ trợ quá trình tiêu hoá ngay từ
khoang miệng.
3
Chia nhiều bữa nhỏ
Không ăn quá no một lúc mà chia thành nhiều bữa trong
ngày.
4
Nghỉ ngơi sau ăn
Ăn xong nên nghỉ ngơi, không nên lao động ngay. Không ăn
quá nhiều nước canh cùng bữa cơm.
Viêm, Loét Dạ Dày – Tá Tràng Là Gì?
Biểu hiện lâm sàng
Loét dạ dày, tá tràng là tình trạng bệnh lý có ổ loét ở dạ dày
hoặc tá tràng hoặc cả hai. Biểu hiện bằng những cơn đau vùng
thượng vị, xuất hiện từ 2–3 giờ hoặc 4–5 giờ sau khi ăn và kéo
dài trong 2–3 giờ liền.
Diễn tiến bệnh
Cơn đau có từng đợt 15–20 ngày hoặc dài hơn, sau đó dịu dần
và biến mất trong thời gian khá dài (có thể 2–3 tháng hoặc 4–6
tháng) và sau đó lại tái diễn với mức độ nặng hơn.
Cơ chế sinh bệnh chủ yếu là tăng toan – tức tăng tiết acid dạ
dày. Ăn uống hợp lý có thể làm giảm tiết acid, giảm tác dụng
của acid lên niêm mạc dạ dày.
Nguyên Tắc Xây Dựng Chế Độ Ăn
Giảm tiết dịch vị
Dùng thức ăn giảm tiết dịch vị: chất ngọt, chất béo. Cần
dùng các thức ăn mềm có khả năng bao bọc che chở niêm
mạc dạ dày: gạo nếp, bột sắn, bánh mỳ, bánh nếp...
Tránh kích thích
Không dùng thức ăn gây tăng tiết dịch vị: thịt nạc, cá, nước
dùng thịt, thức ăn thơm như thịt quay, thịt cá muối. Không
dùng thức ăn chua, cay hoặc lên men chua.
Ăn đúng giờ
Không để đói, không ăn quá no. Ăn thêm các bữa phụ vào 9
giờ, 14 giờ và 20 giờ. Không nên ăn quá gần lúc đi ngủ.
Lối sống lành mạnh
Không hút thuốc lá, không uống rượu bia, cà phê, chè đặc.
Làm việc vừa sức, điều độ, sinh hoạt thoải mái, tránh căng
thẳng.
Thức Ăn Nên Dùng & Không Nên Dùng
NÊN DÙNG
• Cháo, cơm, bánh mỳ, bánh quy, cơm nếp, bánh chưng.
• Khoai tây, khoai lang, khoai sọ luộc hoặc hầm nhừ.
• Đường, bánh ngọt, mứt, kẹo, mật ong, thịt, trứng, cá.
• Sữa hộp, sữa bò tươi, bơ, sữa đậu nành.
• Dầu thực vật, mỡ (nếu không có tăng huyết áp, cholesterol
máu cao).
• Rau lá non: luộc, nấu canh bắp cải, giá đỗ...
• Nước lọc, nước chè loãng, chè đỗ đen, chè đậu xanh, chè
bột sắn.
KHÔNG NÊN DÙNG
• Bún.
• Dưa, cà muối, hành muối.
• Quả chua: chanh, cam chua. Không ăn chuối tiêu, đu đủ
xanh.
• Dấm, ớt, tỏi, hạt tiêu.
• Các loại nước sốt, nước thịt cá đậm đặc.
• Thức ăn nguội chế biến sẵn: giăm bông, lạp sườn, xúc xích.
• Rượu, thuốc lá, cà phê, chè đặc.
Mẫu Thực Đơn – Giai Đoạn 1 (Đau Nhiều)
Khi bệnh nhân đau nhiều, có nôn hoặc buồn nôn, ợ hơi, ợ chua – ăn nửa lỏng, nửa đặc.
Giờ Món ăn
7 giờ Súp thịt 150ml (bột gạo 15g, thịt nạc 25g, giá đỗ 20g, dầu ăn 5g, hành
hoa gia vị vừa đủ)
9 giờ Nước quả 150ml (hồng xiêm xay nhỏ mịn 150g, đường kính 10g)
11 giờ Như 7 giờ
14 giờ Sữa chua 150ml
17 giờ Như 7 giờ
20 giờ Sữa chua 150ml
Giá trị dinh dưỡng: Năng lượng 830 kcal – Protid: 30,7g – Lipid: 31,8g – Glucid: 102,5g
Mẫu Thực Đơn – Giai Đoạn Ổn Định
Bệnh nhân còn đau âm ỉ, ợ hơi, ợ chua – ăn mềm.
Giờ Món ăn
7 giờ Bánh chưng hoặc bánh nếp 150g + giò lụa 30g
9 giờ Quả: vải hoặc nhãn 200g
11 giờ Cháo thịt 200ml (gạo tẻ 30g, thịt nạc 30g, su hào 25g, cà rốt 25g, gia
vị vừa đủ)
14 giờ Sữa chua 1 cốc 200ml
17 giờ Như 11 giờ
20 giờ Bánh quy 50g
Giá trị dinh dưỡng toàn ngày: Năng lượng 2354 kcal – Protid: 85,8g – Lipid: 29g – Glucid: 436g
Tóm Tắt – Những Điều Cần Ghi Nhớ
Ăn đúng cách
Nấu chín, nhừ – ăn chậm, nhai kỹ – chia nhiều bữa nhỏ
trong ngày, không để đói và không ăn quá no.
Chọn thức ăn phù hợp
Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, có khả năng bảo vệ niêm
mạc dạ dày. Tránh thức ăn chua, cay, lên men và các
chất kích thích.
Tuân thủ thực đơn theo giai đoạn
Giai đoạn đau nhiều: ăn nửa lỏng nửa đặc. Giai đoạn ổn
định: chuyển sang ăn mềm với đầy đủ dinh dưỡng hơn.
Lối sống lành mạnh
Không hút thuốc, không uống rượu bia, cà phê, chè đặc. Làm
việc điều độ, tránh căng thẳng để hỗ trợ quá trình hồi phục.
LÃNH ĐẠO BỆNH VIỆN DUYỆT
Điện biên, ngày tháng năm 2026
PHÓ TRƯỞNG KHOA

Nguồn tin: