BÀI TRUYỀN THÔNG BỆNH LIỆT DÂY THẦN KINH SỐ 7 NGOẠI BIÊN DO LẠNH

                              BỆNH VIỆN

Y DƯỢC CỔ TRUYỀN - PHỤC HỒI CHỨC NĂNG  

                                                TỈNH ĐIỆN BIÊN

BÀI TRUYỀN THÔNG BỆNH LIỆT DÂY THẦN KINH SỐ 7 NGOẠI BIÊN DO LẠNH

I. Đối tượng:

      Người bệnh và người nhà người bệnh.

II. Thời gian : 15 phút

III. Nội dung

1 . Đại Cương

Dây thần kinh mặt hay dây VII là dây hỗn hợp, có đầy đủ chức năng của một dây thần kinh ngoại vi (vận động, cảm giác, thực vật, dinh dưỡng và phản xạ). Khi tổn thương dây thần kinh mặt (liệt mặt trung ương và liệt mặt ngoại biên) đều gây mất hoặc giảm vận động các cơ bám da mặt và da cổ.

 2. Nguyên nhân

Do bị nhiễm lạnh đột ngột

Do viêm nhiễm rễ và dây thần kinh, viêm dây thần kinh VII, viêm tai xương chũm, Zona, hạch gối…

Do các tổn thương nền sọ: vỡ nền sọ gây vỡ xương đá, tai biến sản khoa do Forcep

Do khối u: U góc cầu tiểu não, u dây thần kinh VII, u tai xương chũm, u độc nền sọ, u cánh nhỏ xương bướm.

3. Triệu chứng của bệnh

* Cơ năng

 Miệng méo về bên lành, , mắt bên liệt, nhắm không kín, không huýt sáo, thổi lửa được, nói khó, ăn uống rơi vãi đọng thức ăn trong khoang miệng.  Ngoài ra người bệnh có thể có một số triệu chứng khác: Khô mắt hoặc chảy nước mắt, giảm vị giác 2/3 trước lưỡi, giảm tiết nước bọt, cảm giác đau vùng sau tai

*  Khám thực thể:

-  Dấu hiệu Charlebell (+) bên liệt.

-  Dấu hiệu Souque

-  Miệng méo về bên lành , nhân trung lệch sang bên lành, mất hoặc mờ nếp nhăn trán , mất hoặc mờ rãnh mũi má bên liệt.

* Cận lâm sàng:

- Xét nghiệm huyết học, sinh hoá, nước tiểu.

-  Chụp XQ Schuller tai

-  Nội soi tai

-  Chụp MRI , CT Scaner sọ não, tai khi cần thiết để tìm nguyên nhân.

4. Điều trị

          Tùy theo nguyên nhân có chỉ định điều trị khác nhau nhằm loại trừ nguyên nhân gây bệnh với các bệnh lý không có chỉ định ngoại khoa.

Với mỗi thể lâm sàng, tùy từng tình trạng bệnh lý của người bệnh, thầy thuốc kê
đơn bài thuốc cổ phương, bài thuốc đối pháp lập phương, bài thuốc nghiệm phương đểgia giảm thành phần, khối lượng các vị thuốc cổ truyền hoặc kê đơn các thành phẩmthuốc cổ truyền, thuốc dược liệu cho phù hợp với chẩn đoán. Thường gặp trong liệt dây thần kinh VII do lạnh.

Các phương pháp điều trị thường được áp dụng gồm: Sử dụng corticoid trong giai đoạn sớm; Bổ sung vitamin nhóm B; Điều trị kháng virus trong một số trường hợp; Vật lý trị liệu, xoa bóp, châm cứu; Phục hồi chức năng cơ mặt.

5. Biến chứng

- Các biến chứng mắt: viêm kết mạc, viêm giác mạc, loét giác mạc, lộn mí. Các biến chứng này có thể phòng tránh bằng nhỏ mắt bảo vệ, đeo kính, khâu sụn mí hoàn toàn hay một phần.

- Co thắt nửa mặt sau liệt mặt: biến chứng này gặp ở các thể nặng do tổn thương thân thần kinh với phân bố lại thần kinh một phần.

- Hội chứng nước mắt cá sấu: biểu hiện chảy nước mắt khi ăn

6 .Chăm sóc và theo dõi

- Nguyên tắc chung cho điều trị liệt mặt, dù do nguyên nhân nào là phải:

+ Theo dõi mắt: đôi khi cần phải tiến hành tạm thời khâu đóng mi một phần, khi đi ra ngoài phải khẩu trang đeo kính râm tránh gió bụi , rửa mắt thường xuyên bằng nước muối sinh lý Nacl 0,9% hay cloraphenicol 0,4 %

+  Tránh bị nhiễm lạnh : không ngồi phòng điều hòa , tránh ngồi gần cửa sổ, giữ ấm cơ thể, uống nước âm, tắm nước ấm và tắm trong phòng kín.

- Tự xoa bóp nhẹ nhàng cơ vùng bị liệt mặt : xoa từ cằm lên trán nhằm tăng cường tuần hoàn chống sự co cứng cơ mặt. Tập nhai hàm bên liệt, tập phát âm  P, B, N…

- Ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng , tăng cường các loại hoa quả tươi , uống nhiều nước cam tươi….

7. Phòng bệnh

- Giữ ấm cơ thể khi giao mùa đặc biệt là mùa đông.

- Khi tắm phải đóng kín cửa tránh gió lùa, tắm bằng nước ấm.

- Khi đi ra ngoài phải đeo khẩu trang, mặc ấm, đeo kính râm để tránh gió lạnh và lây nhiễm bệnh từ các siêu vi khuẩn .

- Tập thể thường xuyên để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

- Chế độ ăn: tăng cường các chất dinh dưỡng, rau xanh, trái cây chín, uống nhiều nước cam, nước chanh …..

- Tránh gió lùa nơi làm việc, phòng ngủ, phòng ở.

- Khi bị nhiễm lạnh nên uống nước gừng, dùng tay xoa đều vùng mặt để làm ấm mặt.

- Điều trị tích cực bệnh lý viêm tai giữa, viêm tai xương chũm

- Khi có biểu hiện méo miệng , nói khó, nước mắt chảy nhiều , ăn uống khó…cần đưa đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và điều trị kịp thời.

Nguồn tin: